هُرو : لرستان لکی بختیاری کهگیلویه ممسنی

تاريخ سياسي اجتماعي لرستان پشت‌کوه در عهد فرمانروائي واليان علوي, / روح‌الله بهرامي؛ به راهنمايي: غلامحسين زرگري‌نژاد.

لرستان از کهن‌ترين مناطق سکونت انسان در نجد ايران به شمار مي‌رود که تمدن مفرغي لرستان از دست‌آوردهاي سکونت انسان اوليه در اين سرزمين است . اين منطقه بدليل ويژگيهاي جغرافيائي همواره محل سکونت و زندگاني مردمان ايلي و عشيره‌اي بوده که نسبت به حکومت مرکزي متمرد و در مقابل نفوذ اجنبي سرکش و ستيزه‌گر بوده‌اند; از اينرو پس از هجوم اعراب مسلمان و سپس با تشکيل حکومتهاي نيرومند ترک و سلجوقي و مغولي و با وجود تسلط آنان بر سراسر نجد ايران، لرستان همواره تحت امر فرمانرواي محلي قرار داشته که از ميان ايلات و عشاير مردمان اين منطقه برخاسته; و ازجمله مهمترين اين حکومتهاي محلي حکومت اتابکان لر و واليان لرستان مي‌باشد. واليان لرستان از زمان اضمحلال قدرت محلي اتابکان لر بدست شاه عباس اول صفوي روي کار آمدند و سردمداران آنان حسين‌خان نامي از طايفه سله‌ورزيها بود. اعقاب حسين خان حدود سه قرن و نيم بر سراسر لرستان فرمانروائي کردند (1006 ه.ق تا 1347 ه.ق) ليکن در اوايل حکومت قاجارها قلمرو و محدوده فرمانروائي آنان منحصر به پشتکوه لرستان گرديد. از آن زمان تا سال 1347 ه.ق به فرمانروائي خود در اين منطقه ادامه دادند و آخرين آنها غلامرضاخان والي امير جنگ بود که در مقابل سياست تمرکزگراي رضاخان درمانده شد و بسوي بين‌النهرين گريخت . واليان در مقابل حکومت مرکزي همواره از نوعي استقلال و امتيازات ويژه برخوردار بودند و بر مردم و سرزمين و قلمرو تحت فرمان خود همچون شاهکي خود مختار رفتار مي‌نمودند. آنان حق هرگونه دخالت در سرنوشت مردم تحت امر خود را دارا بودند، وصول ماليات مي‌کردند و نهائي‌ترين مرجع دادرسي و قضائي مردم لرستان پشتکوه بودند و تعيين حدود اختيارات و قدرت رؤساي ايلات و عشاير پشتکوه را بعهده داشتند و مسئول ايجاد انتظام و امنيت در محدوده قلمرو خود و همچنين مدافع مرزهاي دولت ايران در محدوده قلمرو لرستان پشتکوه در مقابله با توسعه‌طلبي‌هاي دولت عثماني بودند.